Gỡ nút thắt chính sách để Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ bứt phá

PNM - Chiều 27/01 tại Hà Nội, Hội thảo “Cơ hội và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ” do Hội Tự động hóa Việt Nam phối hợp với VGreen tổ chức đã làm rõ những rào cản trong thực thi chính sách, đồng thời đề xuất giải pháp tạo lực đẩy cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ phát triển trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0.

Quang cảnh tại Hội thảo

Tại hội thảo, các chuyên gia thống nhất nhận định: công nghệ đang giữ vai trò then chốt đối với sự phát triển của doanh nghiệp. Những năm gần đây, số doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ tại Việt Nam tăng nhanh, nhiều đơn vị đã đáp ứng đầy đủ tiêu chí của doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận vẫn còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng.

Các Đại biểu tham dự hội thảo

Nguyên nhân chủ yếu, theo các ý kiến phân tích, đến từ thủ tục hành chính còn phức tạp, hướng dẫn chưa đủ cụ thể và các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng chưa tạo được sức hút rõ ràng. Điều này khiến doanh nghiệp chưa thực sự cảm nhận được lợi ích thiết thực khi tham gia vào “sân chơi” doanh nghiệp khoa học và công nghệ.

Phát biểu tại hội thảo, TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh đây là chủ đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ với hội viên của Hội mà với cộng đồng doanh nghiệp nói chung. Theo ông, khái niệm doanh nghiệp khoa học và công nghệ đã được đề cập từ gần 20 năm trước, với Nghị định đầu tiên ban hành năm 2007. Tuy nhiên, sau gần hai thập kỷ triển khai trên phạm vi cả nước, hiệu quả đạt được vẫn còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khác nhau.

TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, Nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

TS Nguyễn Quân cho rằng, giai đoạn hiện nay mở ra những thuận lợi lớn khi nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã và đang được ban hành. Trong đó, Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, có tác động trực tiếp và thiết thực nhất đối với doanh nghiệp. Nếu các quan điểm mang tính đột phá trong các nghị quyết này được thể chế hóa đầy đủ, triển khai hiệu quả thông qua hệ thống pháp luật, doanh nghiệp Việt Nam sẽ đứng trước cơ hội phát triển rất lớn.

“Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tục, hướng tới năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại, có thu nhập cao, chỉ có thể đạt được khi đất nước có hàng triệu doanh nghiệp sở hữu trình độ công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo mạnh và hoạt động hiệu quả”, TS Nguyễn Quân nhấn mạnh.

Các diễn giả tại phiên thảo luận

Ở góc độ chính sách, TS Phạm Thế Dũng (Hội Tự động hóa Việt Nam) cho biết, sau hơn 40 năm hình thành và phát triển chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, vai trò của doanh nghiệp ngày càng được xác định rõ là lực lượng trung tâm trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu, làm chủ và phát triển công nghệ. Nhà nước, viện nghiên cứu và trường đại học đang chuyển dần sang vai trò hỗ trợ, đồng hành và kiến tạo môi trường thuận lợi.

Theo TS Phạm Thế Dũng, hệ thống chính sách hiện nay được thiết kế theo từng nhóm doanh nghiệp, từ doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa đến doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Các chính sách tập trung vào bốn nhóm hỗ trợ chính: nâng cao năng lực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hỗ trợ tài chính cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ; hỗ trợ chuyển giao, làm chủ và phát triển công nghệ thông qua liên kết viện – trường – doanh nghiệp; và hỗ trợ về sở hữu trí tuệ, từ đăng ký bảo hộ đến khai thác và phát triển tài sản trí tuệ.

Dù vậy, để các chính sách thực sự đi vào cuộc sống, nhiều chuyên gia cho rằng cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, có hướng dẫn mang tính “cầm tay chỉ việc”, nhất là với doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Bên cạnh đó, việc hình thành và phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro đầu tư cho doanh nghiệp công nghệ được xem là yếu tố then chốt, bởi tài sản lớn nhất của nhóm doanh nghiệp này chính là tri thức và tài sản trí tuệ.

Các đại biểu tham quan khu vực trưng bày sản phẩm Medifood VGreen

Trong khuôn khổ hội thảo, hệ sinh thái Medifood VGreen chính thức ra mắt với các sản phẩm kombucha thuần thực vật, giấm táo kombucha và men gừng kombucha. Sự kiện được xem như một minh chứng sinh động cho mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ phát triển từ thực tiễn sản xuất, ứng dụng công nghệ sinh học và dinh dưỡng khoa học, góp phần chuyển hóa tri thức nghiên cứu thành sản phẩm phục vụ chăm sóc sức khỏe chủ động.

Bà Trần Thanh Việt, CEO VGreen trình bày tại hội thảo

Theo bà Trần Thanh Việt, CEO VGreen, nền tảng khoa học rõ ràng là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với đối tác và thị trường, đồng thời mở ra dư địa phát triển dài hạn. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai, doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều rào cản trong tiếp cận nguồn lực cho R&D, hoàn thiện hồ sơ khoa học chuyên sâu và chuyển các chính sách hỗ trợ thành cơ chế vận hành cụ thể. Những hạn chế về nhân lực khoa học – công nghệ, năng lực hấp thụ công nghệ và yêu cầu ngày càng cao về quản trị chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng là thách thức không nhỏ.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, bà Trần Thanh Việt cho rằng khoa học và công nghệ cần được đặt ở vị trí trung tâm trong toàn bộ quá trình triển khai các dự án đầu tư, từ tư vấn, thẩm định đến tổ chức thực hiện. Việc tiếp cận các dự án dưới góc nhìn ứng dụng khoa học và nâng cấp trình độ công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả đầu tư, mà còn tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của doanh nghiệp.